Prenatal Genetik Tanısal Girişimler ve Tanı Testleri
Gebelik öncesinde her iki ebeveynin taşıdığı bilinen (kistik fibrozis, spinal musküler atrofi vb) veya önceki gebelik öykülerinde tanısı konulmuş aktarımı ya da artmış riski olan genetik hastalıklar (metabolik vb) nedeniyle, ya da gebelik esnasında fetüste saptanan yapısal anomalilerden ötürü prenatal tanısal genetik testler yapılabilir.
Bu testler konusunda deneyimli genetik tanı laboratuvarlarında; fetüse ait örneklerde (amniyotik sıvı, kordon kanı) ve/veya fetüse ait eklerden (plasenta) alınan örneklerde çalışılabilmektedir.
- Koryon villus örneklemesi
- Amniyosentez
- Kordosentez
Bazı durumlarda, bahsi geçen hastalığın net tanısı ve fetüsü etkileme durumunu netleştirme amacıyla anne adayı dışında baba adayından da örnek istenebilir.
Prenatal tanısal girişimler
Koryon villus örneklemesi (chorionic villus sampling; CVS)
Fetüsün plasentasına (eş) ait dokunun örneklenmesi ile elde edilen hücrelerde genetik analiz yapılır.
- Gebeliğin 11. haftasından doğuma kadar yapılabilir; rutin olarak 11-13. haftalarda uygulanır.
- Ultrason eşliğinde (gerektiğinde lokal anestezi ile) abdominal (karın duvarı) yaklaşımla uygulanır.
- Örnekleme için özel iğneler kullanılır.
- En önemli avantajı, erken gebelik haftasında genetik tanının konulabilmesidir.
- Ebeveynlere daha erken genetik danışmanlık verilebilir.
- Prosedür sonrası gebelik kayıp riski %0.2-1.23 olarak bildirilmiştir.
Amniyosentez (AS)
Fetüsün amniyotik kesesinden elde edilen hücrelerde genetik analiz veya perinatal enfeksiyonlar ile ilişkili PCR testleri yapılabilir.
- Gebeliğin 16-22. haftaları arasında yapılır.
- Ultrason eşliğinde abdominal (karın duvarı) yaklaşımla uygulanır.
- Örnekleme için özel iğneler kullanılır.
- Prosedür sonrası gebelik kayıp riski %0.3-0.9 olarak bildirilmiştir.
Kordosentez (KS)
Fetüsün göbek kordonundaki damarlardan (umbilikal kord) elde edilen hücrelerde genetik analiz yapılır.
- Operatörün deneyimiyle de ilişkili olmakla birlikte 16. haftadan itibaren doğuma kadar yapılabilir.
- 16-20. haftalardan itibaren doğuma kadar abdominal (karın duvarı) yaklaşımla uygulanır.
- Örnekleme için özel iğneler kullanılır.
- Girişimin sebebine bağlı olarak prosedür sonrası gebelik kayıp riski %0.6-1.3 arasında değişebilir.
Prenatal genetik tanı testleri
- Konvansiyonel karyotipleme
- Array – CGH (Kromozomal mikroarray, CMA)
- Tüm ekzom sekanslama (WES)
- Klinik WES (solo/duo/trio)
- Tüm genom sekanslama (WGS)
Örnekleme sonrası uygulanabilecek laboratuvar yöntemleri
Kromozomların mikroskop altında incelenmesidir. Büyük sayısal anomalileri (anöploidiler) ve büyük yapısal değişiklikleri (>5-10 Mb) tespit edebilir. Sonuçların çıkması genellikle 7-14 gün sürebilir.
Karyotipe göre daha yüksek çözünürlüktedir (50-100 kb). Mikrodelesyon/mikroduplikasyon gibi küçük kopya sayısı varyantlarını (CNV) belirleyebilir. Ancak dengeli translokasyonlar ve inversiyonlar gibi durumları gözden kaçırabilir.
Yapısal anomalisi olan fetüslerde CMA’nın karyotipe göre yaklaşık %6 ek tanısal verim sağlayabildiği gösterilmiştir. Bu nedenle bazı uluslararası kılavuzlar, yapısal anomali varlığında kromozomal mikroarray analizinin öncelikle tercih edilmesini önermektedir.
Yeni nesil dizileme (NGS) – Ekzom ve genom dizileme
Karyotip ve CMA ile sonuç alınamayan (normal bulunan veya klinik olarak anlamlı olmayan) yapısal anomalili vakalarda kullanılabilir. Ekzom dizileme (ES), genetik hastalıkların çoğunun kaynağı olan protein kodlayan bölgeleri inceler.
Prenatal çoklu sistem anomalisi varlığında tanı oranını %31-33 artırabildiğine dair veriler mevcuttur. Ancak bazı kılavuzlar, rutin klinik kullanım için henüz yeterli veri olmadığını belirterek araştırma ortamı dışında kullanımını şu an için önermemektedir. Bu teknoloji, hekim ve ilgili genetik danışman tarafından klinik değerlendirme yapıldıktan sonra önerilmelidir.
Bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için klinik değerlendirme gereklidir.
Randevu Oluştur