İkiz gebelikte koryonisite ve amniyonisite, bebeklerin plasentayı ve amniyon keselerini paylaşıp paylaşmadığını gösteren iki önemli özelliktir. Bu ayrım, ikiz gebeliğin takip planının oluşturulmasında, gebelik sırasında gelişebilecek bazı risklerin değerlendirilmesinde ve ultrason kontrollerinin sıklığının belirlenmesinde önemli rol oynar. Özellikle aynı plasentayı paylaşan ikiz gebeliklerde bazı gebeliğe özgü komplikasyonların görülme olasılığı farklılaşabilir. Bu nedenle koryonisite ve amniyonisitenin mümkün olduğunca gebeliğin erken dönemlerinde belirlenmesi önemlidir.
Koryonisite Nedir?
Koryonisite, ikiz bebeklerin plasental yapıyı nasıl paylaştığını ifade eder. Başka bir ifadeyle gebelikte bir plasenta mı yoksa iki ayrı plasenta mı bulunduğunu tanımlamak için kullanılır.
İkiz gebelikler koryonisite açısından temel olarak iki gruba ayrılabilir:
- Dikoryonik ikiz gebelik: Her bebeğin kendisine ait ayrı bir plasental yapısı bulunur.
- Monokoryonik ikiz gebelik: İki bebek aynı plasentayı paylaşır.
Dikoryonik gebeliklerde plasentalar birbirine yakın yerleştiğinde ultrasonda tek bir yapı gibi görülebilir. Bu nedenle yalnızca plasentanın görüntüsüne bakmak yerine bebekleri ayıran zarın yapısı ve ultrason bulguları birlikte değerlendirilir.
Koryonisite Neden Önemlidir?
Aynı plasentayı paylaşan ikizler arasında plasenta içerisinde damar bağlantıları bulunabilir. Bu damar bağlantıları çoğu zaman gebeliğin doğal bir parçasıdır. Ancak bazı gebeliklerde iki bebek arasındaki kan akımının dengesini etkileyebilir.
Bu nedenle monokoryonik gebeliklerde bazı durumların daha yakından takip edilmesi gerekebilir. Bunlardan biri ikizden ikize transfüzyon sendromu (TTTS) olarak bilinen tablodur. Bu durumda ortak plasentadaki damar bağlantıları nedeniyle bebekler arasındaki kan akışı dengesiz hale gelebilir.
Monokoryonik gebeliklerde ayrıca bebeklerin büyüme hızları ve plasentadan aldıkları pay da düzenli olarak değerlendirilir.
Amniyonisite Nedir?
Amniyonisite ise bebeklerin içerisinde bulunduğu amniyon keselerinin sayısını ifade eder.
İkiz gebeliklerde bebeklerin ayrı amniyon keselerinde veya aynı amniyon kesesi içerisinde gelişmesi mümkündür.
Buna göre gebelikler:
- Diamniyotik: Her bebeğin ayrı amniyon kesesi vardır.
- Monoamniyotik: İki bebek aynı amniyon kesesini paylaşır.
şeklinde tanımlanabilir.
Amniyon kesesi, bebeği çevreleyen ve içerisinde amniyon sıvısının bulunduğu yapıdır. Bebeklerin aynı veya farklı keselerde bulunması, gebelik sürecindeki bazı risklerin değerlendirilmesi açısından önem taşır.
İkiz Gebelikler Koryonisite ve Amniyonisiteye Göre Nasıl Sınıflandırılır?
Koryonisite ve amniyonisite birlikte değerlendirildiğinde ikiz gebelikler üç temel grupta incelenebilir.
Dikoryonik Diamniyotik İkiz Gebelik
Bu gebeliklerde her bebeğin hem ayrı plasentası hem de ayrı amniyon kesesi bulunur.
Çift yumurta ikizlerinin büyük bölümü bu gruptadır. Tek yumurta ikizlerinde de embriyonun bölünme zamanına bağlı olarak dikoryonik diamniyotik gebelik görülebilir.
Bebeklerin dolaşımları birbirinden daha bağımsız olduğu için ortak plasentaya bağlı bazı komplikasyonlar bu gebeliklerde görülmez. Ancak ikiz gebelik olması nedeniyle büyüme farklılıkları, erken doğum gibi konular yine düzenli olarak takip edilir.
Monokoryonik Diamniyotik İkiz Gebelik
Bu gebeliklerde bebekler aynı plasentayı paylaşırken ayrı amniyon keselerinde gelişir.
Monokoryonik diamniyotik gebelikler tek yumurta ikizlerinde görülebilir. Ortak plasentadaki damar bağlantıları nedeniyle gebelik boyunca bebeklerin büyümesi, amniyon sıvısı miktarları ve dolaşım özellikleri daha yakından değerlendirilebilir.
Bu gebeliklerde TTTS dışında TAPS olarak adlandırılan ikiz anemi-polisitemi sekansı ve bazı seçici büyüme farklılıkları gibi durumlar da takip kapsamında değerlendirilebilir.
Monokoryonik Monoamniyotik İkiz Gebelik
Bu durumda iki bebek hem aynı plasentayı hem de aynı amniyon kesesini paylaşır.
Diğer ikiz gebelik türlerine göre daha nadir görülür. Bebekler arasında onları birbirinden ayıran bir amniyon zarı bulunmadığı için göbek kordonlarının birbirleriyle temas etmesi veya dolaşması gibi durumların değerlendirilmesi önem kazanır.
Bu nedenle monoamniyotik gebelikler genellikle daha yakın gebelik takibi gerektirir.
Koryonisite ve Amniyonisite Ne Zaman Belirlenir?
Koryonisitenin belirlenmesi için en uygun dönemlerden biri gebeliğin ilk trimesteridir. Gebelik ilerledikçe plasentaların ve bebekleri ayıran zarların görünümünü değerlendirmek bazı durumlarda daha zor hale gelebilir.
Ultrason incelemesinde plasenta sayısı, bebekler arasındaki zarın kalınlığı ve zarın plasentaya birleştiği bölgenin görünümü değerlendirilir.
Özellikle ikiz gebeliğin erken dönemlerinde yapılan ultrason, gebeliğin sınıflandırılmasına yardımcı olabilir.
Lambda ve T İşareti Nedir?
Ultrason değerlendirmesinde koryonisitenin belirlenmesine yardımcı olan bazı görüntüleme bulguları vardır.
Lambda işareti, çoğunlukla dikoryonik gebeliklerle ilişkilendirilen üçgen biçimli bir plasental doku görünümüdür.
T işareti ise bebekleri ayıran ince zarın plasentaya T şeklinde birleşmesini ifade eder ve monokoryonik diamniyotik gebeliklerde görülebilir.
Bu bulgular tek başına değerlendirilmez; gebelik haftası ve diğer ultrason özellikleriyle birlikte yorumlanır.
Koryonisite İkiz Gebelik Takibini Nasıl Etkiler?
Her ikiz gebelik aynı takip programına sahip değildir. Bebeklerin plasentayı paylaşıp paylaşmadığı, kontrollerin planlanmasında dikkate alınan önemli faktörlerden biridir.
Monokoryonik gebeliklerde ortak plasentaya bağlı gelişebilecek durumların erken fark edilmesi amacıyla ultrason kontrolleri daha yakın aralıklarla planlanabilir.
Takip sırasında:
- Bebeklerin büyüme ölçümleri,
- Bebekler arasındaki tahmini kilo farkı,
- Amniyon sıvısı miktarı,
- Plasentanın yapısı,
- Göbek kordonu ve kan akımları,
- Gerekli durumlarda Doppler ultrason bulguları
birlikte değerlendirilebilir.
Takibin sıklığı ise gebeliğin türüne, gebelik haftasına ve anne ile bebeklere ait bireysel özelliklere göre değişebilir.
Bebekler Arasındaki Büyüme Farkı Neden Takip Edilir?
İkiz bebeklerin gebelik boyunca tamamen aynı hızda büyümesi beklenmez. Küçük farklılıklar görülebilir. Ancak büyüme farkının belirgin hale gelmesi durumunda plasentanın bebekler arasında nasıl paylaşıldığı ve bebeklerin dolaşım özellikleri değerlendirilir.
Özellikle ortak plasentalı gebeliklerde plasentanın bir bebeğe daha geniş, diğerine daha küçük bir alan sağlaması büyüme üzerinde etkili olabilir.
Bu nedenle ultrason sırasında yalnızca bebeklerin ağırlığı değil, büyümenin zaman içerisindeki seyri de önem taşır.
İkiz Gebelikte Erken Ultrason Neden Önemlidir?
İkiz gebeliğin erken dönemde değerlendirilmesi yalnızca gebelik haftasını belirlemek için yapılmaz. Koryonisite ve amniyonisite hakkında en net bilgilerin elde edilebildiği dönemlerden biri de gebeliğin erken haftalarıdır.
Bu değerlendirme sayesinde gebeliğin dikoryonik mi yoksa monokoryonik mi olduğu belirlenebilir ve takip planı buna göre oluşturulabilir.
İlerleyen haftalarda ise gebeliğin özelliklerine göre ultrason kontrolleri sürdürülür. Her gebeliğin klinik özellikleri farklı olduğu için kontrol sıklığı kişiye özel olarak planlanır.
Sık Sorulan Sorular
1. İkiz gebelikte koryonisite ne anlama gelir?
Koryonisite, ikiz bebeklerin ayrı plasentalara sahip olup olmadığını veya aynı plasentayı paylaşıp paylaşmadığını ifade eder. Bu bilgi, ikiz gebeliğin risk değerlendirmesi ve takip planının oluşturulması açısından önemlidir.
2. Monokoryonik ikiz gebelik riskli midir?
Monokoryonik gebeliklerde bebekler aynı plasentayı paylaştığı için ortak plasentaya özgü bazı komplikasyonların görülme ihtimali bulunabilir. Ancak her monokoryonik gebelikte komplikasyon gelişeceği anlamına gelmez. Düzenli takip önem taşır.
3. Koryonisite hangi haftada anlaşılır?
Koryonisite çoğunlukla gebeliğin ilk trimesterinde yapılan ultrason değerlendirmesiyle belirlenebilir. Erken gebelik haftalarında plasenta ve bebekler arasındaki zarların değerlendirilmesi genellikle daha kolaydır.
4. Tek yumurta ikizleri her zaman aynı plasentayı mı paylaşır?
Hayır. Tek yumurta ikizlerinde plasenta ve amniyon kesesi yapısı embriyonun hangi dönemde bölündüğüne bağlı olarak değişebilir. Bu nedenle tek yumurta ikizleri dikoryonik veya monokoryonik olabilir.
5. İkiz gebeliklerde neden daha sık ultrason yapılabilir?
İkiz gebeliklerde bebeklerin büyümesi, amniyon sıvıları, plasental yapı ve dolaşım özelliklerinin izlenmesi gerekebilir. Özellikle ortak plasentayı paylaşan ikizlerde bazı gebeliğe özgü durumların erken fark edilmesi amacıyla kontroller daha yakın aralıklarla planlanabilir.
