İkiz gebelikte bir bebeğin suyunun az olması, bebeklerden birinin içinde bulunduğu amniyon kesesindeki sıvının gebelik haftasına göre beklenenden düşük ölçülmesini ifade eder. Bu bulgu tek başına belirli bir hastalık anlamına gelmez. Bebeklerin aynı plasentayı paylaşıp paylaşmadığı, büyüme ölçümleri, mesane ve böbreklerin görünümü, Doppler bulguları ve diğer bebeğin amniyon sıvısı birlikte değerlendirilir. Özellikle monokoryonik ikiz gebeliklerde bir bebeğin suyunun azalması ile diğer bebeğin suyunun belirgin artması, ikizden ikize transfüzyon sendromu açısından ayrıntılı inceleme gerektirir.
İkiz Gebelikte Amniyon Sıvısı Neden Önemlidir?
Amniyon sıvısı bebeğin rahim içerisinde rahat hareket edebilmesine yardımcı olur. Aynı zamanda göbek kordonunun dış baskılardan korunmasını destekler ve özellikle gebeliğin erken dönemlerinde akciğerlerin sağlıklı gelişimi açısından önem taşır.
Gebelik ilerledikçe amniyon sıvısının önemli bir bölümünü bebeğin ürettiği idrar oluşturur. Bebeğin böbreklerine ulaşan kan akımı azaldığında idrar üretimi de etkilenebilir. Bu nedenle amniyon sıvısındaki değişiklikler bazı durumlarda plasental dolaşım veya bebeğin genel sağlık durumu hakkında bilgi verebilir.
İkiz gebeliklerde her bebeğin sıvısı kendi amniyon kesesi içerisinde değerlendirilir. Düzenli İkiz Gebelik Takibi, iki bebek arasındaki sıvı farklılıklarının zaman içerisinde izlenmesini sağlar.
Oligohidramnios Nedir ve Ultrasonda Nasıl Belirlenir?
Oligohidramnios, amniyon sıvısının beklenenden az olmasıdır. Ultrason sırasında bebeğin çevresindeki sıvı cepleri incelenir ve ölçüm yapılır.
İkiz gebeliklerde sıvı değerlendirmesinde genellikle her bebeğin amniyon kesesindeki en derin dikey sıvı cebi dikkate alınır. Özellikle monokoryonik diamniyotik gebeliklerde bir bebeğin en derin sıvı cebinin 2 cm’nin altında olması oligohidramnios açısından önemli bir bulgudur.
Ancak bu ölçüm tek başına neden hakkında bilgi vermez. Aynı ultrason sırasında bebeğin büyümesi, mesanesinin dolup dolmadığı, böbrekleri, plasentası ve gerekli görüldüğünde kan akımları da değerlendirilir.
İkizlerden Birinin Suyu Neden Azalabilir?
Tek bir bebeğin çevresindeki amniyon sıvısının azalmasının birden fazla nedeni bulunabilir. Öncelikle gebeliğin koryonisitesini bilmek gerekir.
Sıvı azalmasına yol açabilecek durumlar arasında plasentadan bebeğe ulaşan kan akımının yetersiz olması, fetal büyüme kısıtlılığı, amniyon zarlarından sıvı kaybı ve bebeğin böbrek veya idrar yollarını etkileyen bazı gelişimsel durumlar bulunur.
Monokoryonik ikiz gebeliklerde ise iki bebeğin aynı plasentayı paylaşması nedeniyle plasentadaki damar bağlantılarının oluşturduğu dolaşım farklılıkları da değerlendirilir.
Bu nedenle Monokoryonik ve Dikoryonik İkiz Gebelik Arasındaki Farklar, amniyon sıvısı azlığının nedenini araştırırken temel bilgilerden biridir.
Monokoryonik İkizlerde Sıvı Azlığı Neden Önemlidir?
Monokoryonik ikizlerde bebekler tek bir plasentayı paylaşır. Plasentada iki bebeğin dolaşım sistemlerini birbirine bağlayan damar bağlantıları bulunur.
Bu damar bağlantılarından geçen kan belirgin şekilde dengesiz hale geldiğinde ikizden ikize transfüzyon sendromu, yani TTTS gelişebilir.
TTTS’de kanı daha fazla veren donör bebeğin dolaşım hacmi azalabilir. Böbreklerine ulaşan kan miktarının azalması idrar üretimini düşürür ve bebeğin çevresindeki amniyon sıvısı giderek azalabilir.
Kanı daha fazla alan alıcı bebekte ise dolaşım hacmi artar. Bu durum daha fazla idrar üretimine ve amniyon sıvısının artmasına yol açabilir.
Bu nedenle bir bebeğin çevresinde oligohidramnios, diğerinde ise polihidramnios görülmesi TTTS’nin temel ultrason bulgularından biridir. ISUOG, TTTS tanısının amniyon sıvısı dengesizliği, mesane görünümü ve gerektiğinde Doppler bulgularıyla birlikte değerlendirilmesini belirtir.
Her Sıvı Farkı TTTS Anlamına Gelir mi?
Hayır. Bebekler arasında amniyon sıvısı farkının bulunması tek başına TTTS tanısı koydurmaz.
TTTS yalnızca aynı plasentayı paylaşan monokoryonik gebeliklerde gelişir. Bu nedenle ilk değerlendirilmesi gereken konulardan biri gebeliğin koryonisitesidir.
Ultrasonda her iki bebeğin sıvı ceplerinin yanında mesaneleri, büyüme ölçümleri ve dolaşımları değerlendirilir. Bebeklerden birinin daha küçük olması da TTTS tanısı için zorunlu değildir.
Bu nedenle gebeliğin erken haftalarında İkiz Gebelikte Koryonisite ve Amniyonisite belirlenmesi sonraki kontrollerin planlanmasında büyük önem taşır.
Dikoryonik İkiz Gebelikte Bir Bebeğin Suyu Neden Azalır?
Dikoryonik ikiz gebelikte her bebeğin kendisine ait plasentası bulunur. Ortak plasentaya bağlı damar bağlantıları olmadığı için bu gebeliklerde TTTS görülmez.
Bir bebekte sıvı azalması saptandığında o bebeğin plasentasının işlevi, büyümesi ve amniyon zarlarının durumu incelenir.
Plasentadan yeterli kan akımı sağlanamadığında bebeğin böbreklerine ulaşan dolaşım azalabilir. Bunun sonucunda idrar üretimi ve amniyon sıvısı düşebilir.
Bu durumda Plasenta Yetmezliği ve fetal büyüme kısıtlılığı açısından değerlendirme yapılması gerekebilir.
Amniyon Zarlarının Açılması Sıvı Azalmasına Neden Olur mu?
Evet. Amniyon kesesindeki sıvının azalmasının nedenlerinden biri zarların açılması ve amniyon sıvısının vajinadan sızmasıdır.
Sıvı kaybı her zaman bir anda yoğun miktarda gerçekleşmez. Bazı anne adaylarında aralıklı veya sürekli hafif sızıntı şeklinde görülebilir.
Vajinadan kontrol edilemeyen sulu akıntı gelmesi durumunda bunun yalnızca normal gebelik akıntısı veya idrar kaçağı olduğu düşünülmemelidir. Özellikle erken gebelik haftalarında amniyon zarlarının açılması enfeksiyon ve erken doğum açısından değerlendirme gerektirir.
Sıvı azalmasının bu nedenle oluştuğu düşünülüyorsa plasental dolaşımdan farklı bir takip ve tedavi yaklaşımı gerekir.
Bebeğin Böbrekleri ve Mesanesi Neden İncelenir?
Gebeliğin ikinci yarısında amniyon sıvısının önemli kısmı fetal idrardan oluştuğu için böbrek ve idrar yollarındaki bazı gelişimsel sorunlar sıvı miktarını etkileyebilir. ISUOG da düşük amniyon sıvısının değerlendirilmesinde fetal üriner sistemin incelenmesini önemli neden araştırmalarından biri olarak ele alır.
Ultrasonda böbreklerin yapısı, mesanenin dolumu ve bebeğin anatomik özellikleri incelenebilir.
Özellikle tek bir bebeğin suyunun belirgin az olduğu durumlarda bu değerlendirme, plasental nedenlerle bebeğin kendi üriner sistemine ait nedenlerin ayrımına yardımcı olur.
Bebeklerin Büyüme Farkı Neden Değerlendirilir?
İkizlerin tamamen aynı ağırlıkta olması beklenmez. Ancak iki bebek arasındaki büyüme farkının artması, özellikle sıvı azlığıyla birlikteyse daha yakından incelenir.
Monokoryonik gebeliklerde plasentanın iki bebek arasında eşit paylaşılmaması seçici fetal büyüme kısıtlılığına yol açabilir. Dikoryonik gebeliklerde ise her bebeğin plasentası ayrı olduğu için tek bir plasentanın işlevinin yetersiz kalması bir bebeği diğerinden daha fazla etkileyebilir.
Fetal Gelişim Takibi sırasında baş çevresi, karın çevresi, uyluk kemiği uzunluğu ve tahmini fetal ağırlık ölçülür. Bu ölçümlerin önceki kontrollerle karşılaştırılması, büyüme hızında yavaşlama olup olmadığını gösterir.
Doppler Ultrason Hangi Bilgileri Sağlar?
Doppler Ultrason, bebeğin ve plasentanın bazı damarlarındaki kan akımını değerlendirmeye yardımcı olur.
Amniyon sıvısının azlığı büyüme kısıtlılığıyla birlikte görülüyorsa göbek kordonundaki umbilikal arter kan akımı özellikle önem kazanabilir.
Monokoryonik gebeliklerde klinik tabloya göre orta serebral arter gibi farklı damarların da değerlendirilmesi gerekebilir. Doppler bulguları tek başına yorumlanmaz; büyüme ölçümleri, amniyon sıvısı ve bebeğin genel durumu ile birlikte ele alınır.
Sıvı Azlığı Saptandığında Tedavi Nasıl Planlanır?
Amniyon sıvısı azlığında herkese uygulanabilecek tek bir tedavi yöntemi yoktur. Öncelikle sıvının neden azaldığının belirlenmesi gerekir.
Hafif ve stabil durumlarda daha yakın ultrason kontrolleri yeterli olabilir. Plasental dolaşım sorunu, fetal büyüme kısıtlılığı, zarların açılması veya TTTS gibi durumlarda ise takip ve tedavi nedeni hedef alacak şekilde planlanır.
Anne adayının daha fazla su içmesi bazı koşullarda sıvı ölçümlerini geçici olarak etkileyebilse de plasental yetmezlik, TTTS veya zar açılması gibi nedenleri ortadan kaldıran bir tedavi değildir. Bu nedenle yalnızca sıvı tüketimini artırarak tıbbi değerlendirmeyi ertelemek doğru değildir.
Doğum Zamanı Amniyon Sıvısına Göre Değişir mi?
Doğum zamanı yalnızca sıvı miktarına göre belirlenmez.
Gebelik haftası, sıvı azalmasının şiddeti, Doppler bulguları, bebeğin büyümesi, fetal iyilik hali ve sıvı azalmasına yol açan neden birlikte değerlendirilir.
Bulgular stabil olduğunda gebeliğin güvenli şekilde devam etmesi hedeflenebilir. Bebeğin dolaşımında bozulma, belirgin büyüme kısıtlılığı veya başka komplikasyonlar ortaya çıkarsa doğum zamanının yeniden planlanması gerekebilir.
Özellikle karmaşık monokoryonik gebeliklerde Riskli Gebelik Takibi ve fetal tıp değerlendirmesi izlem planının önemli bir parçasını oluşturur.
Sık Sorulan Sorular
1. İkiz gebelikte bir bebeğin suyunun az olması tehlikeli midir?
Risk; sıvının ne kadar az olduğuna, gebelik haftasına, koryonisiteye ve bebeğin büyüme ile Doppler bulgularına göre değişir. Bu nedenle tek bir sıvı ölçümü üzerinden risk düzeyi belirlenmez.
2. Bir bebeğin suyu az, diğerinin fazla olması TTTS midir?
Bu görünüm monokoryonik ikizlerde TTTS açısından önemli bir bulgudur ancak tek başına tanı için yeterli değildir. Her iki bebeğin sıvı cepleri, mesaneleri ve diğer ultrason bulguları birlikte değerlendirilir.
3. Dikoryonik ikizlerde TTTS görülür mü?
Hayır. TTTS ortak plasentadaki damar bağlantıları nedeniyle gelişir. Dikoryonik ikizlerde her bebeğin ayrı plasentası bulunduğu için TTTS gelişmez.
4. İkiz gebelikte su azalması bebeğin büyümesini etkiler mi?
Sıvı azalmasının altında plasental dolaşım sorunu bulunuyorsa fetal büyüme de etkilenebilir. Bu nedenle bebeğin sıvısı ile birlikte büyüme eğrisi ve gerektiğinde Doppler kan akımları takip edilir.
5. Bir bebeğin suyu azaldığında takip nasıl yapılır?
Takip planında amniyon sıvısı ölçümleri, fetal büyüme, mesane ve böbreklerin görünümü ile gerekli durumlarda Doppler incelemeleri yer alabilir. Kontrol sıklığı gebeliğin türüne, haftasına ve altta yatan nedene göre belirlenir.
