İkiz gebelikte büyüme farkı, iki bebeğin tahmini ağırlıkları arasındaki farkın belirginleşmesi ve özellikle bebeklerden birinin gebelik haftasına göre beklenenden küçük kalması durumunda daha yakından değerlendirilir. Tahmini fetal ağırlık farkının yaklaşık %20 veya üzerine çıkması takip sıklığının artırılmasını gerektirebilir. Farkın %25 veya üzerinde olması ve küçük bebeğin tahmini ağırlığının 10. persentilin altında bulunması ise selektif fetal büyüme kısıtlılığı açısından önemli bir bulgudur. Ancak risk yalnızca yüzdeyle belirlenmez; plasentanın paylaşımı, Doppler kan akımları, amniyon sıvısı ve büyümenin zaman içindeki seyri birlikte değerlendirilir.
İkiz Gebelikte Büyüme Farkı Nedir?
İkiz bebeklerin gebelik boyunca tamamen aynı ağırlıkta gelişmesi beklenmez. Bebeklerden birinin diğerinden bir miktar daha büyük olması çoğu zaman tek başına problem anlamına gelmez.
Ultrason kontrollerinde her iki bebeğin baş çevresi, karın çevresi ve femur uzunluğu gibi biyometrik ölçümleri alınır. Bu ölçümler kullanılarak tahmini fetal ağırlık hesaplanır.
İki bebek arasındaki ağırlık farkı daha sonra yüzdesel olarak değerlendirilir. Hesaplama genel olarak büyük bebeğin tahmini ağırlığı ile küçük bebeğin tahmini ağırlığı arasındaki farkın, büyük bebeğin ağırlığına oranlanmasına dayanır.
Örneğin büyük bebeğin tahmini ağırlığı 1000 gram, küçük bebeğin tahmini ağırlığı 800 gram olduğunda iki bebek arasındaki tahmini ağırlık farkı yaklaşık %20’dir.
Bu hesaplama tek başına tanı koymaz ancak gebeliğin takip planının belirlenmesine yardımcı olur.
İkizler Arasında Yüzde Kaç Büyüme Farkı Önemlidir?
İkiz gebelikte büyüme farkı değerlendirilirken tek bir kesin sınır bütün gebeliklere uygulanmaz. Bununla birlikte bazı oranlar daha yakın takip açısından önem taşır.
Tahmini fetal ağırlık farkının %20 veya üzerine çıkması, büyümenin daha ayrıntılı değerlendirilmesini gerektirebilir. Bu durumda ultrason kontrolleri sıklaştırılabilir ve plasental dolaşım Doppler ultrason ile incelenebilir.
Farkın %25 veya üzerine çıkması, özellikle küçük bebeğin tahmini ağırlığı 10. persentilin altındaysa selektif fetal büyüme kısıtlılığı açısından daha dikkat çekici hale gelir.
Bu nedenle yalnızca “iki bebek arasında %25 fark var” ifadesi yeterli değildir. Küçük bebeğin kendi gebelik haftasına göre büyüme düzeyi de değerlendirilir.
Selektif Fetal Büyüme Kısıtlılığı Nedir?
Selektif fetal büyüme kısıtlılığı, ikizlerden birinin diğerine göre belirgin şekilde küçük kalması ve büyümesinin gebelik haftasına göre beklenen düzeyin altında seyretmesiyle ilişkili bir durumdur.
Tıbbi kaynaklarda sFGR, yani selective fetal growth restriction olarak ifade edilir.
Değerlendirmede yalnızca iki bebeğin tahmini ağırlık farkı kullanılmaz. Küçük bebeğin tahmini ağırlığı, karın çevresi, Doppler kan akımları ve büyümenin önceki kontrollere göre nasıl ilerlediği birlikte incelenir.
Özellikle tahmini fetal ağırlığın 3. persentilin altında olması fetal büyüme kısıtlılığı açısından önemli bir bulgu olarak kabul edilir.
Monokoryonik ve Dikoryonik Gebelikte Büyüme Farkı Aynı mıdır?
Hayır. Bebeklerin plasentayı paylaşma biçimi hem büyüme farkının nedenini hem de gebeliğin takip şeklini etkiler.
Monokoryonik ve Dikoryonik İkiz Gebelik Arasındaki Farklar incelendiğinde en temel ayrımın plasenta paylaşımı olduğu görülür. Monokoryonik gebelikte iki bebek aynı plasentayı paylaşırken dikoryonik gebelikte her bebeğin kendine ait plasental yapısı bulunur.
Monokoryonik ikizlerde plasentanın iki bebeğe ayrılan bölümleri eşit olmayabilir. Bir bebeğin plasentadan daha küçük bir alan kullanması, diğer bebeğe göre daha yavaş büyümesine neden olabilir.
Dikoryonik gebeliklerde ise bebeklerden birine ait plasentanın işlevinin yetersiz kalması veya fetüse ait başka nedenler büyüme farklılığına yol açabilir.
Bu nedenle büyüme farkı değerlendirilirken gebeliğin koryonisitesi mutlaka dikkate alınır.
Monokoryonik İkizlerde Büyüme Farkı Neden Daha Yakından İzlenir?
Monokoryonik ikizlerde aynı plasentanın paylaşılması gebeliğin dolaşım özelliklerini değiştirir. Ortak plasenta üzerinde iki bebeğin dolaşımlarını birbirine bağlayan damar bağlantıları bulunabilir.
Ayrıca plasenta her iki bebek arasında eşit şekilde paylaşılmayabilir. Bu nedenle bebeklerden birinin büyümesi diğerine göre daha belirgin biçimde geri kalabilir.
Monokoryonik gebeliklerde selektif fetal büyüme kısıtlılığının yanı sıra TTTS ve TAPS gibi ortak plasentayla ilişkili durumlar da değerlendirilir.
Bu gebelik grubunda görülebilecek farklı tablolar Monokoryonik İkiz Gebelikte Sık Karşılaşılan Komplikasyonlar kapsamında da ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Bu nedenle monokoryonik gebelikte büyüme farkı yalnızca iki bebeğin kilogram veya gram değerlerinin karşılaştırılmasıyla değerlendirilmez.
Büyüme Farkı ile TTTS Aynı Şey midir?
Hayır. Selektif fetal büyüme kısıtlılığı ile ikizden ikize transfüzyon sendromu farklı durumlardır.
TTTS, ortak plasentadaki damar bağlantıları üzerinden iki bebek arasındaki kan akımının dengesiz hale gelmesiyle ortaya çıkar. En karakteristik bulgulardan biri amniyon sıvısı miktarlarında belirgin farklılık oluşmasıdır.
Bir bebeğin çevresindeki amniyon sıvısı azalırken diğer bebeğin sıvısı belirgin şekilde artabilir.
Selektif fetal büyüme kısıtlılığında ise temel problem bebeklerden birinin büyümesinin geri kalmasıdır. Monokoryonik gebeliklerde iki durum aynı anda görülebilse de birbirlerinin eş anlamlısı değildir.
Doppler Ultrason Büyüme Farkında Neden Önemlidir?
Doppler ultrason yalnızca bebeğin küçük olup olmadığını değil, plasental dolaşımın bebeği nasıl etkilediğini değerlendirmeye yardımcı olur.
Özellikle umbilikal arter, yani göbek kordonundaki kan akımı önem taşır. Plasental direnç arttığında Doppler dalga biçimlerinde değişiklik görülebilir.
Bazı gebeliklerde diyastolik kan akımı normal şekilde devam ederken daha ileri dolaşım sorunlarında akım kaybolabilir veya ters yönde görülebilir.
Monokoryonik selektif fetal büyüme kısıtlılığında umbilikal arter Doppler özellikleri gebeliğin sınıflandırılmasında ve takip planının belirlenmesinde de kullanılabilir.
Gerekli durumlarda orta serebral arter ve diğer fetal damarlar da değerlendirmeye dahil edilir.
Küçük Olan İkiz Her Zaman Gelişim Geriliği mi Yaşıyor?
Hayır. Bebeklerden birinin diğerinden küçük olması tek başına büyüme kısıtlılığı anlamına gelmez.
Bazı bebekler genetik ve yapısal özellikleri nedeniyle doğal olarak daha küçük olabilir. Önemli olan bebeğin kendi gebelik haftasına göre hangi büyüme persentilinde bulunduğu ve zaman içerisinde aynı büyüme eğrisini koruyup korumadığıdır.
Örneğin iki bebek arasında belirli bir ağırlık farkı olmasına rağmen her iki fetüs de normal büyüme aralığında bulunabilir.
Buna karşılık daha önce normal büyüyen bir bebeğin sonraki kontrollerde persentil kaybetmesi daha dikkatli değerlendirme gerektirebilir.
Bu nedenle seri ultrason ölçümleri tek bir kontrol sonucundan daha fazla bilgi sağlar.
Amniyon Sıvısı Neden Kontrol Edilir?
İkiz gebeliklerde büyüme değerlendirmesi sırasında her bebeğin amniyon sıvısı da kontrol edilir.
Özellikle plasental dolaşımın yetersiz olduğu durumlarda bebeğin böbreklerine giden kan miktarı azalabilir. Bunun sonucunda fetal idrar üretimi ve dolayısıyla amniyon sıvısı azalabilir.
Monokoryonik gebeliklerde ise sıvı farklılığı TTTS gibi başka komplikasyonların değerlendirilmesi açısından ayrıca önem taşır.
Bu nedenle fetal ağırlık, amniyon sıvısı ve Doppler bulguları birbirinden bağımsız değil, aynı klinik tablonun farklı parçaları olarak değerlendirilir.
Büyüme Farkı Ne Sıklıkla Takip Edilir?
Kontrol sıklığı gebeliğin koryonisitesine, büyüme farkının düzeyine ve Doppler bulgularına göre değişir.
Büyüme farkı küçük ve her iki bebeğin gelişimi normal ilerliyorsa standart ikiz gebelik takip aralıkları yeterli olabilir.
Farkın %20’nin üzerine çıkması, bebeklerden birinin 10. persentilin altında bulunması veya Doppler bulgularında değişiklik görülmesi halinde kontroller daha yakın aralıklarla planlanabilir.
Monokoryonik gebeliklerde zaten ortak plasentaya özgü komplikasyonlar nedeniyle daha sık ultrason değerlendirmesi yapılır.
Takip sırasında amaç yalnızca ağırlık farkının artıp artmadığını görmek değil, küçük bebeğin dolaşımının ve genel iyilik halinin korunup korunmadığını belirlemektir.
Büyüme Farkı Erken Doğuma Neden Olur mu?
Belirgin fetal büyüme kısıtlılığı bulunan ikiz gebeliklerde erken doğum ihtimali artabilir. Ancak büyüme farkının tespit edilmesi otomatik olarak gebeliğin hemen sonlandırılacağı anlamına gelmez.
Özellikle erken gebelik haftalarında prematüriteye bağlı riskler de dikkate alınır.
Anne ve bebeklerin durumu stabil, Doppler bulguları uygun ve küçük bebeğin gelişimi devam ediyorsa gebelik yakın takip altında sürdürülebilir.
Bebeğin dolaşımında belirgin bozulma, büyümenin durması veya fetal iyilik halini etkileyen başka bulgular ortaya çıktığında doğum zamanlaması yeniden değerlendirilir.
Büyüme Farkı Doğum Şeklini Belirler mi?
İki bebeğin ağırlıkları arasındaki fark tek başına sezaryen kararı vermek için yeterli değildir.
Doğum şeklinde ilk bebeğin pozisyonu, gebelik haftası, fetal ağırlıklar, Doppler sonuçları ve anne adayının obstetrik özellikleri birlikte değerlendirilir.
Bazı büyüme farklılığı bulunan ikiz gebeliklerde vajinal doğum mümkün olabilirken fetal dolaşım bozukluğu veya başka komplikasyonların eşlik ettiği durumlarda farklı bir doğum planı gerekebilir.
Bu nedenle hem doğum zamanı hem de doğum şekli gebeliğin son dönemindeki güncel verilere göre planlanır.
Sık Sorulan Sorular
1. İkizler arasında kaç gram fark normal kabul edilir?
Sabit bir gram sınırı bulunmaz. Gebelik haftasına göre bebeklerin ağırlığı değiştiği için fark yüzdesel olarak değerlendirilir. Aynı gram farkı farklı gebelik haftalarında farklı anlam taşıyabilir.
2. İkizlerde %20 büyüme farkı riskli midir?
%20 veya üzerindeki tahmini fetal ağırlık farkı daha yakın takip gerektirebilir. Bu durumda fetal büyüme, amniyon sıvısı ve Doppler kan akımları değerlendirilir.
3. İkizlerde %25 kilo farkı ne anlama gelir?
%25 veya üzerindeki ağırlık farkı, özellikle küçük bebeğin tahmini ağırlığı 10. persentilin altındaysa selektif fetal büyüme kısıtlılığı açısından önemli bir bulgudur.
4. Tek plasentalı ikizlerde büyüme farkı daha mı önemlidir?
Monokoryonik gebeliklerde ortak plasentanın eşit paylaşılmaması ve iki bebek arasındaki damar bağlantıları nedeniyle büyüme farklılığının nedenleri ve takip yaklaşımı farklıdır.
5. İkizlerde büyüme farkı varsa erken doğum gerekir mi?
Her zaman gerekmez. Doğum zamanı gebelik haftası, büyüme eğrisi, Doppler bulguları ve her iki bebeğin genel durumuna göre belirlenir.
Permalink